Trump’ın “medya diplomasisi”: Gazetecilerin sorularına kişisel hakaretlerle cevap verildiğinde

Murad Al-Masry:

Donald Trump döneminde Beyaz Saray ile basın arasındaki ilişki artık sadece “çekişmeli ama geleneksel” bir ilişki olmaktan çıktı. Bunun yerine, “çatışmacı iletişim” olarak adlandırılabilecek bir modele dönüştü. Trump’ın medya “diplomasisi” çoğu zaman gazetecilere yönelik sözlü saldırılar üzerine kurulu.

Beyaz Saray’da alışılmışın dışında olan bu davranış, gazetecinin rolünü “soru soran gözlemci”den “kişisel bir çatışmanın tarafı”na dönüştürmeyi amaçlayan bir yaklaşımın varlığını gösteriyor. Asıl tehlike hakaretin kendisinden çok, bunun Amerikan kamuoyunu ilgilendiren temel meselelerden dikkatleri uzaklaştıran bir “medya sirki”ne dönüştürülmesinde yatıyor.

Sözlü hakaretlerin 3 seviyesi

Trump’ın mevcut söylem yöntemi, eleştiriyi “medya kurumundan” alıp “gazetecinin şahsına” yöneltmeye dayanıyor. Bu hakaretler üç yapısal düzeyde sınıflandırılabilir:

– Gazetecileri “aptal” ya da “kavrama yeteneğinden yoksun” olarak damgalamak. Örneğin Nancy Cordes veya Weijia Jiang gibi isimlerin sorularına, zihinsel yeterliliklerini sorgulayan cevaplar verildiğinde amaç, yanıt duyulmadan önce kamuoyu nezdinde “güvenilirliği yok etmek” oluyor.

– Fiziksel ve cinsiyetçi stereotipleştirme. Burada “mizojinik” söylem, mesleki itibarı zedelemek için bir araç olarak kullanılıyor. “Çirkin” ya da “domuz” gibi ifadeler (Katie Rogers ve Catherine Lucey örneklerinde olduğu gibi) gazetecilikle ilgisi olmayan estetik ve cinsiyetçi ölçütleri devreye sokarak kadınların profesyonel varlığını zayıflatmayı hedefliyor.

– Erkek gazetecilere yönelik ideolojik şeytanlaştırma. Kadınlara yönelik fiziksel saldırıların aksine, erkek gazeteciler genellikle “kişilik” ve “vatanseverlik” üzerinden hedef alınıyor. Jim Acosta için “kaba ve saygısız”, Peter Alexander için “kötü gazeteci” gibi ifadeler kullanılarak gazeteci “gerçeği aktaran” değil, “yıkıcı bir unsur” gibi gösteriliyor.

2024 ve 2025 yıllarında Trump’ın kadın ve erkek gazetecilere yönelik en az 5 hakaret içeren ifadede bulunduğu görülüyor. Örneğin Bloomberg muhabiri Catherine Lucey’e “Sus, domuz” demiş; CNN muhabiri Jim Acosta’yı “halk düşmanı ve kaba” olarak nitelendirmiştir. Bu yaklaşım, medya kurumlarını halktan izole etmeyi amaçlıyor.

Trump ayrıca sağlık durumuna ilişkin bir soruyu zorbalık sahnesine çevirerek The New York Times muhabiri Katie Rogers’ı “içten ve dıştan çirkin” olarak tanımlamış; NBC muhabiri Peter Alexander’a “kötü ve kışkırtıcı gazeteci” demiştir. CBS muhabiri Nancy Cordes’e ise göç dosyalarıyla ilgili bir sorusu üzerine “Sen aptal mısın?” diye sormuştur.

“Dördüncü kuvvet” üzerindeki olumsuz etkiler

Gazetecileri Koruma Komitesi ve Sınır Tanımayan Gazeteciler raporlarına göre bu yaklaşım üç büyük medya krizine yol açıyor:

– Sözlü şiddetin normalleşmesi: Hakaret, kabul edilebilir bir “protokol”e dönüşerek alt düzeydeki yetkilileri de bu davranışı taklit etmeye teşvik ediyor.

– Kamuoyunun bilişsel izolasyonu: Başkan basını “insanlığın çöpü” olarak nitelendirdiğinde, toplum gerçekleri reddedip siyasi sadakati öne çıkarabiliyor.

– Zorunlu oto-sansür: Genç gazeteciler, sosyal medyada “itibar suikastı”na uğrama korkusuyla kendilerini sansürlemeye başlıyor.

Buna rağmen büyük haber merkezleri “hakareti görmezden gel, soruya odaklan” stratejisini benimsedi:

– Gazeteciler arası dayanışma: Bir gazeteciye hakaret edildiğinde diğerleri aynı soruyu yeniden soruyor.
– Anında belgeleme: Hakaret olayı, cevap vermekten kaçınma yöntemini ortaya koyan bir haber malzemesine dönüştürülüyor.

Saldırıları besleyen dijital ortam

Asıl sorun, X ve TikTok gibi platformların bu tür saldırılar için yankı odalarına dönüşmesidir. Hakaretler artık basın toplantı salonlarıyla sınırlı kalmayıp sınırları aşan bir “dijital silah”a dönüşüyor.

X platformunun algoritmaları bu “hakaret anlarını” öne çıkarırken, organize dijital gruplar gazetecilere karşı sistematik karalama kampanyaları yürütüyor. TikTok ise bu içerikleri eğlenceli ve alaycı formatlarla yeniden dolaşıma sokarak gazeteciliğin ciddiyetini zayıflatıyor ve temel meseleleri yüzeyselleştiriyor.

Bu durum, resmi söylem ile dijital ortamın birleşerek sürekli bir “itibar suikastı” üretmesine yol açıyor. Gazeteci, gerçeği araştıran bir aktör olmaktan çıkıp saldırı ve aşağılama nesnesine dönüşüyor.

Kamusal alanın yapısal olarak aşındırılması

“Başkanlık zorbalığı” olarak görülen bu tablo, basit bir davranış sorunu ya da dil sürçmesi değil; kamusal alanı yapısal olarak zayıflatma sürecidir. Amaç, “hesap verebilirlik” yerine “sadakati” koymaktır.

Resmi platformların itibar suikastı aracına dönüştürülmesi ve gazetecilerin cinsiyetçi ve mesleki kalıplarla etiketlenmesi, “protokol diplomasisi” döneminin sona erdiğini ve “kişiselleşmiş otoriter iletişim” çağının başladığını gösteriyor.

Bu nedenle asıl tehlike sadece hakaret değil, bu saldırıların yarattığı “sessizlik mühendisliği”dir. Gazeteci ya iktidarın yankısı olacak ya da hedef haline gelecektir; bu ikisinin arasında ise gerçek kaybolur.

Gazetecileri bu sistematik zorbalıktan korumak artık bir lüks değil, toplumun bilgi yapısını koruyan son savunma hattıdır. Tanığını “evcilleştiren” bir demokrasi, kendi körlüğünü meşrulaştırır ve haberin araştırmayla değil, korkutmayla üretildiği bir geleceğin kapısını aralar.

Kaynaklar:

• Uluslararası Af Örgütü, “Trump etkisi”nin yol açtığı yıkıcı eğilimlerin hız kazanmasıyla küresel bir insan hakları krizine karşı uyarıda bulunuyor. https://2u.pw/xxNkpu
• Amerikan Basın Özgürlüğü Gözlemevi, gazetecilere yönelik ihlalleri belgelemektedir. https://2u.pw/zs1mRg
• Gazetecileri Koruma Komitesi ve Sınır Tanımayan Gazeteciler raporları, sözlü şiddetin normalleşmesine ve oto-sansürün artmasına işaret etmektedir. https://2u.pw/OFx0cb
• Sınır Tanımayan Gazeteciler, Ocak 2025’ten bu yana gazetecilere yönelik 8 olayı belgeleyerek, saldırıların fiziksel kısıtlamalara dönüşebileceği konusunda uyarıda bulundu. https://2u.pw/ipgBnC
• Beyaz Saray Muhabirleri Derneği, “başkanlık basın havuzu” üzerindeki kısıtlamalara ve Associated Press gibi ajansların dışlanmasına tepki göstererek, muhabir seçiminin bağımsızlığının yeniden sağlanması çağrısında bulundu. https://2u.pw/Hr82SD